Platform over gevels, glas & daken
Als voorzitter van de VMRG begeef ik mij regelmatig in de wereld van glas, aluminium en staal. Maar achter de indrukwekkende vliesgevels en technische hoogstandjes schuilt een fundament dat nog veel belangrijker is: de veiligheid van de mensen die het werk verzetten. Hoewel de Nederlandse bouwsector bekend staat om zijn strenge regelgeving, blijkt de praktijk weerbarstig. De roep om een cultuuromslag klinkt luider dan ooit.
De algemene veiligheidscultuur in de Nederlandse bouw bevindt zich op een kruispunt. Enerzijds is er een enorme professionaliseringsslag gemaakt met strikte VCA-normen en persoonlijke beschermingsmiddelen. Anderzijds heerst er nog vaak een ‘niet lullen maar poetsen’-mentaliteit. In een sector waar strakke planningen en krappe marges de norm zijn, wordt veiligheid soms nog gezien als een verplichting van bovenaf, in plaats van een intrinsieke waarde.
Een cruciaal pijnpunt is het melden van bijna-ongelukken. In veel teams wordt een bijna-incident afgedaan met een zucht van verlichting: “Poeh, dat ging net goed.” Men gaat over tot de orde van de dag. Echter, statistieken tonen aan dat achter elk ernstig ongeval honderden bijna-ongelukken schuilen. Het niet melden hiervan is een gemiste kans om patronen te herkennen voordat het echt misgaat.
De VMRG erkent dat alleen regels niet genoeg zijn. Veiligheid moet in het DNA van een bedrijf zitten of komen, van de directiekamer tot de monteurs op de steiger. Daarom heeft de VMRG haar strategie uitgebreid: certificering voor de Safety Culture Ladder (SCL) wordt de nieuwe standaard voor aangesloten bedrijven.
De SCL is geen papieren tijger of een simpel afvinklijstje. Het is een instrument dat meet hoe diep het veiligheidsbewustzijn in de organisatie geworteld is, waarbij het draait om:
• Gedrag en houding: worden onveilige situaties besproken of doodgezwegen?
• Ketenverantwoordelijkheid: hoe werken we samen met onderaannemers en partners op de bouwplaats?
• Leren van incidenten: wordt een melding gezien als ‘gezeur’ of als een waardevol leermoment?
Met deze certificering bewijzen VMRG leden dat er niet alleen veilig gewerkt wordt omdat het moet, maar omdat het de enige acceptabele manier van werken is. Dit geldt voor het gehele proces: van de engineering en productie in de fabriek tot de complexe montage op de bouwplaats.
Mijn advies aan alle VMRG leden is helder: gebruik de implementatie van de Safety Culture Ladder om de psychologische veiligheid in jullie teams te vergroten. Een medewerker die een bijna-ongeluk meldt, is geen ‘verklikker’ of een ‘onhandige kluns’, maar een collega die een leven kan redden, dus:
• Vier de melding: beloon alertheid en transparantie;
• Elimineer de angstcultuur: zorg dat medewerkers zich vrij voelen om het werk stil te leggen bij twijfel;
• Toon leiderschap: directies moeten zelf de bouwplaats op om het gesprek aan te gaan, niet alleen om te controleren.
Door veiligheid elke dag te omarmen, laten we als branche zien dat we voorop lopen. Niet alleen in esthetiek en duurzaamheid, maar bovenal in menselijkheid. Als VMRG vinden we het immers essentieel dat iedereen ’s avonds weer veilig naar huis gaat.
