Platform over gevels, glas & daken
Plus Ultra op het Utrecht Science Park is een gebouw dat de lat voor duurzame en technische prestaties nadrukkelijk hoger legt. In opdracht van Kadans Science Partner, naar een ontwerp van cepezed en gerealiseerd door Goossen Te Pas, leverde De Groot & Visser een gevelconcept dat esthetiek en energieopwekking integraal samenbrengt. Het resultaat: een BREEAM-NL Outstanding gebouw met energieneutrale prestaties (BENG 2 < 0) en een uitzonderlijk lage luchtdoorlatendheid.
Het gebouw bestaat uit een laagbouw van vier verdiepingen en een toren van veertien lagen. “De begane grond en eerste verdieping van de plint is rondom uitgevoerd met een vliesgevelsysteem van Hueck, waarmee maximale transparantie en interactie met de omgeving wordt bereikt”, vertelt Bert Schlösser, operationeel directeur van De Groot & Visser. “Daarboven domineren geprefabriceerde elementgevels, gebaseerd op een systeem van Hueck. Deze elementen zijn opgezet rond een repetitief raster, met op de zuidgevel variaties in maatvoering vanwege de geometrie.”
Wat Plus Ultra Utrecht onderscheidt, is de integratie van energieopwekking in de gevel zelf. “Aan de elementengevel is een driehoekige aluminium luifelconstructie bevestigd die we volledig in eigen huis hebben ontworpen”, vertelt Schlösser. De luifels dragen aan de bovenzijde PV-panelen en zijn aan de onderzijde afgewerkt met hout, wat zorgt voor een warm materiaalbeeld en een visuele eenheid met de rest van de gevel die ter hoogte van de vloervelden ook is voorzien van een houten gevelbekleding van Soulwood.
De PV-panelen, een projectspecifieke oplossing van Saint-Gobain Solutions en geproduceerd in Zwitserland, zijn toegepast op alle gevels behalve aan de noordzijde. “De panelen zijn in kratten aangeleverd en op locatie op de luifelconstructie gemonteerd, waarna we de bekabeling hebben weggewerkt en gebundeld richting de technische verdieping helemaal bovenin. Daar bevinden zich de omvormers die de opgewekte energie converteren en distribueren. Ook op deze technische laag zijn verticaal geplaatste PV-panelen aangebracht om de energieopbrengst verder te maximaliseren.”
Naast energieopwekking is luchtdichtheid een cruciale factor in de energieprestatie van het gebouw. Met een gemeten Qv10-waarde van 0,08 dm³/s·m² behoort Plus Ultra Utrecht tot de absolute top. Deze prestatie is volgens Schlösser het directe gevolg van de gekozen elementengevelsystematiek, de nauwkeurige engineering en de hoge mate van prefabricage. “Doordat de houten gevelbekleding al in de fabriek op de elementen werd gemonteerd, kon op de bouwplaats met minimale toleranties worden gewerkt.”
De gevel is bekleed met circulair hout van Soulwood, goed voor de opslag van ruim 65.000 kilogram CO2. De combinatie van hout en zwart aluminium als voegconstructie creëert een krachtig ritme in de gevel, terwijl het gesloten voegensysteem bijdraagt aan de luchtdichtheid en duurzaamheid. Deze aanpak werd bekroond met een duurzaamheidsaward en onderstreept de rol van de materiaalkeuze in de totale milieuprestatie.
De bouwlogistiek vormde volgens Schlösser een uitdaging op zich. “De oplossing die hierin is gevonden, was het toepassen van uitklapbare luifels. Hierdoor konden meer elementen per vrachtwagen worden vervoerd. Op de bouwplaats werden de luifels vervolgens uitgeklapt, waarna alleen nog de PV-panelen hoefden te worden aangebracht. Daarna konden de elementen als compleet geheel naar de juiste positie aan het gebouw worden gebracht en aangesloten op de eerder aangebrachte bekabeling. Deze werkwijze heeft ervoor gezorgd dat slechts minimale opslagcapaciteit op de bouwplaats nodig was en dat de uitvoering snel en efficiënt kon plaatsvinden, zonder gebruik van steigers of andere aanvullende hulpmiddelen (steigerloos bouwen).”
Een van de grootste technische puzzels betrof het uitlijnen en bevestigen van de luifels op de elementgevel. “De tolerantie-eisen waren hoog, mede vanwege de doorlopende belijning van de PV-panelen. Elke afwijking zou direct zichtbaar zijn in het gevelbeeld en invloed hebben op de energieopbrengst. Tegelijkertijd speelde de beschikbaarheid van de speciaal gekleurde PV-panelen een rol. In totaal zijn er 1.020 PV-panelen toegepast en diverse hoekvormige dummypanelen die esthetisch identiek zijn aan de PV-panelen”, vertelt Schlösser die eraan toevoegt dat de totale gevel circa 460.000 Wp opwekt.
Het project kwam tot stand in nauwe samenwerking met diverse partners van De Groot & Visser. Zo leverde Aldowa de beplating voor de entreegevel en verzorgde Dorma Kaba de schuifdeuren en deurautomaten. De dichte gevelpanelen werden geleverd door Prins Panelen en de luifelconstructies kwamen bij IPEX vandaan. Het atrium is aan de zuidzijde en achtergevel uitgevoerd als vliesgevel met systemen van Hueck, terwijl groene gevels bij de trappenhuizen – aangebracht door derden – bijdragen aan biodiversiteit en klimaatadaptatie. Schlösser: “De groengevel maakt onderdeel uit van de gevelconstructie en is opgebouwd op een vliesgevelsysteem van Hueck. Hierdoor valt de complete gevelaansluiting onder de verantwoordelijkheid van De Groot & Visser. Daarmee is onze opdrachtgever volledig ontzorgd op dit onderdeel.”
Kritische aansluitingen zijn door De Groot & Visser middels regelmatige testen gecontroleerd en vastgelegd. “Dit is gedaan om toekomstige problemen te minimaliseren en een gegarandeerde kwaliteit op het gebied van wind- en waterdichtheid te waarborgen”, benadrukt Schlösser. “Binnen het gebouw zijn verticale kabelgoten opgenomen in het ontwerp, inclusief de afwerking van de borstweringen. Hierdoor waren als eindafwerking in feite alleen de vloer- en plafondafwerkingen nog nodig. Dit alles heeft geleid tot een strakke en onderhoudsvriendelijke binnenafwerking.”
Plus Ultra Utrecht laat zien hoe een gevel kan evolueren van alleen een scheiding tussen binnen en buiten naar een integraal en esthetisch gelikt energiesysteem. Door ontwerp en uitvoering vroegtijdig te verbinden, is een gebouw gerealiseerd waarin esthetiek en prestaties elkaar versterken. Voor De Groot & Visser, dat eerder met opdrachtgever Kadans samenwerkte, markeert dit project een volgende stap in de ontwikkeling van hightech gevels: maakbaar, schaalbaar en toekomstbestendig.
Bouwinfo Plus Ultra, Utrecht Opdrachtgever Kadans Science Partner Architect cepezed Aannemer Goossen Te Pas Gevelbouwer De Groot & Visser Systeemleverancier Schüco Nederland Leverancier panelen Prins Panelen LEVERANCIER PV-PANELEN Saint-Gobain Solutions Bekleding entreegevel Aldowa Overige leveranciers Comhan Holland
Bouwinfo Plus Ultra, Utrecht
Opdrachtgever Kadans Science Partner
Architect cepezed
Aannemer Goossen Te Pas
Gevelbouwer De Groot & Visser
Systeemleverancier Schüco Nederland
Leverancier panelen Prins Panelen
Leverancier PV-Panelen Saint-Gobain Solutions
Bekleding entreegevel Aldowa
Overige leveranciers Comhan Holland
