Platform over gevels, glas & daken
In gebouwen die vóór 1994 zijn gebouwd, bestaat de kans dat asbesthoudende materialen aanwezig zijn. Voor de gevelbouw is het van belang om te weten dat asbest kan voorkomen in de kit die vroeger werd toegepast rondom kozijnen, gevelpanelen en beglazing. Asbestvezels zijn zeer schadelijk voor de gezondheid. Daarom is een asbestinventarisatie voorafgaand aan renovatie- of sloopwerkzaamheden al sinds 2006 wettelijk verplicht en essentieel voor een veilige uitvoering van het project.
Asbest is een verzamelnaam voor natuurlijke mineralen die zijn opgebouwd uit microscopisch kleine vezels. Tot begin jaren negentig werd het materiaal veel toegepast vanwege de gunstige eigenschappen. Het is sterk, slijtvast, hittebestendig en relatief goedkoop. Daardoor werd asbest verwerkt in onder andere platen, isolatiematerialen, pakkingen, coatings en kitten. Het gevaar ontstaat wanneer asbestvezels vrijkomen en worden ingeademd. Deze vezels kunnen diep in de longen doordringen en op termijn ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken. Daarom is het gebruik van asbest in Nederland sinds 1994 verboden en gelden er strenge regels voor werkzaamheden waarbij asbest aanwezig kan zijn.
Veel gevelrenovaties vinden plaats aan gebouwen die zijn gerealiseerd voordat het asbestverbod van kracht werd. Hoewel gevelbouwers bij asbest vaak direct denken aan gevelplaten of isolatiematerialen, wordt regelmatig vergeten dat ook kitnaden asbest kunnen bevatten.
Vooral zwarte beglazingskitten, afdichtingskitten en bepaalde voegkitten die vóór 1994 zijn toegepast, kunnen asbest bevatten. Van buitenaf is dit meestal niet zichtbaar. Een kit kan er ogenschijnlijk normaal uitzien, terwijl laboratoriumonderzoek uitwijst dat asbest aanwezig is.
Omdat gevelrenovaties vaak gepaard gaan met het verwijderen van kozijnen, glas, panelen of afdichtingen, bestaat het risico dat asbestvezels vrijkomen tijdens de werkzaamheden. Daarom mag niet worden uitgegaan van aannames of ervaringen uit eerdere projecten. Alleen onderzoek kan uitsluitsel geven.
Wanneer sprake is van sloop- of renovatiewerkzaamheden aan een gebouw van vóór 1994 moet vooraf worden vastgesteld of asbest aanwezig is. Deze verplichting bestaat al sinds 2006. De inventarisatie moet worden uitgevoerd door een daarvoor gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf. Het resultaat wordt vastgelegd in een asbestinventarisatierapport waarin staat of asbest is aangetroffen, de locaties en welke maatregelen noodzakelijk zijn voordat werkzaamheden kunnen starten.
De verantwoordelijkheid voor het laten uitvoeren van een asbestinventarisatie ligt in eerste instantie bij de opdrachtgever of eigenaar van het gebouw. Maar wegens de verantwoordelijkheid voor betrokken werknemers heeft een gevelbouwer ook de plicht om niet met een renovatie te starten voordat er een asbestinventarisatierapport beschikbaar is.
Wordt er door een gevelbouwer gestart met de renovatie zonder een asbestinventarisatierapport, dan loopt hij bij een inspectie kans op zeer hoge boetes.
Voor gevelbouwers is het dus belangrijk om dit rapport tijdig op te vragen en onderdeel te maken van de projectvoorbereiding. Daarmee worden risico’s vroegtijdig inzichtelijk gemaakt en kunnen gezondheidsrisico’s voor werknemers, onverwachte vertragingen tijdens de uitvoering en hoge boetes worden voorkomen.
Wanneer tijdens de inventarisatie asbest wordt aangetroffen, mogen de renovatie- of sloopwerkzaamheden waarbij het materiaal kan worden verstoord niet direct starten. Eerst moet het asbest veilig worden verwijderd door een gecertificeerd asbestsaneringsbedrijf. Deze bedrijven werken volgens strikte veiligheidsprocedures om te voorkomen dat asbestvezels vrijkomen in de omgeving. Na afloop van de sanering vindt een controle plaats om vast te stellen dat de sanering correct is uitgevoerd en dat de betreffende locatie veilig kan worden vrijgegeven. Pas daarna kunnen de overige werkzaamheden aan de gevel worden hervat.
Wordt tijdens de inventarisatie geen asbest aangetroffen, dan kunnen de geplande werkzaamheden volgens de normale procedures worden uitgevoerd. Dat betekent echter niet dat de inventarisatie achteraf gezien overbodig was. Het onderzoek geeft opdrachtgevers, gevelbouwers en toezichthouders de zekerheid dat er veilig gewerkt kan worden en dat aan de wettelijke verplichtingen is voldaan. Bovendien voorkomt een tijdige inventarisatie discussies tijdens controles en verkleint deze de kans op onverwachte vertragingen tijdens de uitvoering. Een asbestinventarisatie is daarmee niet alleen een veiligheidsmaatregel, maar ook een belangrijk onderdeel van een voorspelbare projectplanning.
De ervaring leert dat asbestinventarisatie soms nog wordt gezien als een administratieve verplichting. In werkelijkheid vormt het een onmisbare schakel in een veilig renovatieproces. Het ontbreken van een verplichte inventarisatie brengt risico’s met zich mee voor bewoners, gebruikers van het gebouw en uitvoerende medewerkers. Daarnaast kan het leiden tot stillegging van werkzaamheden, vertraging van projecten en aanzienlijke boetes.
Voor de gevelsector is de boodschap daarom eenvoudig: bij renovatie van gebouwen van vóór 1994 hoort een asbestcheck standaard onderdeel te zijn van de voorbereiding. Zeker wanneer bestaande kitnaden, beglazing, kozijnen of gevelonderdelen worden verwijderd, mag de aanwezigheid van asbest niet worden uitgesloten zonder onderzoek.
Een goede gevelrenovatie begint immers niet met demonteren, maar met weten wat er aanwezig is. Alleen dan kunnen werkzaamheden veilig, verantwoord en zonder onnodige verrassingen worden uitgevoerd.
